Een rijexamen is voor velen hét spannendste moment van hun rijopleiding. Logisch ook, je hebt er maanden naartoe gewerkt en dan moet alles in één keer goed gaan. Wist je dat bijna de helft van de kandidaten zakt bij de eerste poging? Dat zet de zenuwen alleen maar verder op scherp.
Een beetje spanning is gezond en kan je zelfs helpen beter te presteren. Maar wat als stress de overhand neemt? Als je hoofd ineens leeg is en je handen vergeten wat ze moeten doen?
Een goede voorbereiding kan hét verschil kan maken tussen vastlopen van de stress of juist rustig en gefocust rijden? Door op tijd te weten wat je kunt verwachten en hoe je jezelf praktisch voorbereidt, vergroot je niet alleen je kans op slagen, maar stap je ook met veel meer vertrouwen de auto in.
In deze blog lees je hoe je jezelf kunt voorbereiden op het rijexamen, zodat jij met meer zelfvertrouwen de auto instapt. Geen trucjes, maar praktische tips waar je écht iets aan hebt.
Mijn eigen ervaring
In de tijd dat ik rijexamen deed, had je geen tussentijdse toetsen. Dus ik ging direct op praktijkexamen. Ik was altijd gespannen voor rijlessen, regelmatig dacht ik dat ik het niet onder de knie zou krijgen.
Toen het zover was en ik rijexamen moest doen, was ik behoorlijk gespannen. Ik vroeg mijn rijinstructeur om mee te rijden, dat voelde voor mij vertrouwd. Tijdens de rit hebben mijn rijinstructeur en de examinator zitten kletsen en deed ik mijn ding. Dat was niet van te voren zo afgesproken, maar heeft mij heel erg geholpen. Ik was daardoor meer met het autorijden en verkeer bezig dan met de examinator en de examenstress. En ondanks dat het achteruit parkeren in een vak volledig mis ging (de lijn zat onder de auto ipv dat ik tussen 2 lijnen geparkeerd stond) ben ik in één keer geslaagd!
Waar komen de stress en zenuwen vandaan?
Stress kan veroorzaakt worden door het onbekende. Verkeer is nu eenmaal onvoorspelbaar, dus hoe goed je ook oefent, er kunnen altijd situaties ontstaan die onverwacht zijn.
Stress kan ook veroorzaakt worden door jezelf: je bent perfectionistisch, je hebt negatieve ervaringen, je voelt sociale druk en/of gebrek aan zelfvertrouwen.
Hoe kun je de examenstress te lijf gaan?
Er zijn vele manieren hoe je met spanning, zenuwen of stress kunt omgaan. Hieronder ga ik in op wat jezelf kan doen in aanloop naar en tijdens het praktijkexamen om de stress de baas te kunnen. Goed voorbereid zijn is het halve werk!
In deze blog wordt niet ingegaan op lichamelijke en/of mentale technieken om de spanningen in je lijf te verminderen. Kalmeringsmiddelen kunnen ook een optie zijn om examenstress te verminderen. Vraag eventueel advies aan je huisarts over de mogelijkheden.
Wat kun je van tevoren doen tegen examenstress voor je rijexamen?
Bereid je goed voor. Hieronder volgen diverse punten hoe je dit kan doen.
1. Verkeersregels: Zorg dat je ze kent! Onzekerheid over de verkeersregels kan extra stress geven.
2. Zelfvertrouwen: Zorg voor voldoende rijlessen en oefen lastige verkeerssituaties om meer zelfvertrouwen op te bouwen. Geef aan bij je rijinstructeur wat jij lastige situaties vindt en zoek die op. Hoe vaker je ze oefent en in lastige situaties komt, hoe meer je ervan leert. Oefening baart kunst!
3. Zorg dat je bekend bent met de “route”: Er is geen standaard examenroute, maar je instructeur kent wel het gebied waar praktijkexamens gereden worden. Zorg dat je bekend bent in de omgeving van het CBR van waaruit je praktijkexamen start. Rijd er naartoe en loop eens binnen met je rijinstructeur. En oefen in de omgeving van het CBR. Zo heb je bij het CBR examencentrum in Den Bosch een lastige uitrit en iets verder een gelijkwaardige kruising. Oefen deze situaties met je rijinstructeur. Het zou zonde zijn als je hier al een ingreep krijgt, en je eigenlijk gelijk weer terug kunt rijden, omdat je gezakt bent.
4. Navigatie opdracht: Standaard onderdeel van je praktijkexamen is de navigatie opdracht. In de meeste auto’s zit tegenwoordig een navigatiesysteem. Wel zitten er verschillen tussen navigatiesystemen. Vind je het navigatiesysteem in je lesauto niet fijn, overleg dan met je rijinstructeur of je misschien je eigen smartphone kan verbinden zodat je bijvoorbeeld Google Maps kan gebruiken voor navigatie.
5. RIS-opleiding: Kies een rijschool die de RIS-opleiding aanbiedt. Tijdens de RIS-opleiding is de coaching niet gericht op het behalen van het examen, maar juist op het voorbereiden van een leerling op zelfstandige deelname aan het verkeer. En deze rijopleiding is opgebouwd in 4 modules. Elke module wordt afgesloten met een toets. Door 3 toetsmomenten en de wijze van coaching ga je met meer vertrouwen het praktijkexamen in.
6. Tussentijdse toets: Doe een tussentijdse toets (= toets module 3 RIS-rijopleiding(1)). Dit is een soort proefexamen. Je ervaart dan hoe zo’n rijexamen er aan toe gaat en wat dit met jou doet. De toets duurt even lang als een rijexamen en je doet dezelfde dingen. Na afloop krijg je tips van een CBR-examinator. Als je de bijzondere verrichtingen goed, vlot en veilig uitvoert, kun je daarvoor zelfs vrijstelling verdienen voor je rijexamen.
(1) Op dit moment kun je alleen een tussentijdse toets doen via rijscholen die de RIS-opleiding aanbieden. De RIS-opleiding volg je alleen bij speciaal getrainde RIS-instructeurs.
Wanneer kies je voor een Faalangstexamen?
Weet je van jezelf dat de spanning heel lastig onder controle is te krijgen dan kun je ook kiezen voor een faalangstexamen. Dit examen duurt wat langer (en is daardoor ook duurder), en wordt afgenomen door examinatoren die getraind zijn in het begeleiden van kandidaten met faalangst. Door de extra tijd heeft een examinator meer tijd om je op je gemak te stellen, en een kandidaat heeft de mogelijkheid om een time-out te vragen wanneer de spanning tijdens het rijden te groot wordt. De eisen om te slagen zijn hetzelfde als bij een gewoon examen.
Hoe bereid je je voor op het praktijkexamen zelf? Hoe pak je het aan?
Zorg dat je op tijd aanwezig bent! Je hebt dan tijd om bijv. nog naar het toilet te gaan, even rustig te zitten.
Als het zover is, worden de examenkandidaten naar binnen geroepen in de praktijkexamenzaal. Aan tafel vindt er een kort gesprekje plaats waarin de examinator je op je gemak probeert te stellen.
Tijdens de examenrit:
1. Bedenk van te voren wat je prettig vindt!
- Wil je wel of niet een praatje maken met de examinator.
- Rijdt je rijinstructeur mee, ja of nee? (2)
- Soms wordt gevraagd of je wil beginnen met navigatie. Denk daar van tevoren over na wat je fijn zou vinden.
- Heb je de radio aan? Of wil je misschien liever naar je eigen (ontspannende) muziek luisteren. Vraag aan je rijinstructeur of dat kan.
2. Bedenk dat niemand foutloos kan rijden!
- Als je fouten maakt, gaat het erom dat je die zelf veilig oplost.
- Ga niet op de stoel van de examinator zitten! En daar bedoel ik mee, ga niet nadenken of wat de examinator van jouw rijden vindt. Dan heb je geen aandacht meer voor het verkeer en moet de examinator het rijden gaan overnemen.
- Gaat er iets niet zoals je wilt, blijf er niet in hangen. En dat is makkelijker gezegd, dan gedaan. Bespreek met je rijinstructeur wat je kan doen. Misschien helpt het in zo’n geval om op zoek te gaan naar een rode auto. Dit richt de focus weer naar voren toe. Heb je er één gespot? Tover een glimlach op je gezicht. 😊
- Ook kan de hardop denk methode helpen. Benoem hardop (of in je hoofd) wat je ziet en gaat doen (scan-herken-plan). Bijv. “ik nader een gelijkwaardig kruispunt, het verkeerslicht springt op oranje, ik kan nog remmen dus ik ga stoppen en scan”. Zo dwing je jezelf om je niet druk te maken over het examen, maar te focussen op het verkeer.
3. Ga niet gehaast rijden. De examinator houdt de tijd voor jou in de gaten en zorgt dat je op tijd terug bent bij het CBR.
4. Bij een faalangstexamen: bedenk als je een time-out inzet wat je dan wil doen. Stap je uit en/of doe je een ontspanningsoefening?
(2) Meestal kan je rijinstructeur meerijden, de keus is aan jou. Het kan niet als de CBR examinator een collega meeneemt, die bijv. in opleiding is. Het maximale aantal in de lesauto is 3 personen. Je weet dit pas vlak voor het examen.
Is iets niet duidelijk, weet je even niet meer welke kant je op moet, VRAAG het! Het is niet de bedoeling dat het een puzzelrit wordt.
Conclusie
Het slagingspercentage voor het rijexamen ligt in Nederland iets boven de 50%. Je kunt je eigen slagingskans aanzienlijk vergroten met een goede voorbereiding en focus. Kijk bij de genoemde tips wat jou kan helpen om je (meer) op je gemak te voelen tijdens het praktijkexamen en daarmee wat spanning weg te nemen. Bijvoorbeeld rijden met je eigen navigatie app in plaats van met die in de lesauto zit. En doe een tussentijdse toets! (Dit is een standaard onderdeel van de RIS-opleiding.)
Kies een rijschool die de RIS-opleiding aanbiedt, zoals Rijschool Pip. Rijschool Pip doet er alles aan om jou te coachen naar een zelfstandige bestuurder met zelfvertrouwen, zodat je in één keer slaagt voor je praktijkexamen.
Neem bij interesse contact op met mij voor een proefles en ontdek hoe Rijschool Pip jou kan helpen om je rijbewijs te halen.
Hopelijk heb je wat aan de tips. Heb jij nog goede tips die jou door je praktijkexamen hebben geholpen? Laat het me weten.
Veel succes met je praktijkexamen!